ถนนสี่ห้าเส้นขีดตัดและแบ่งซอยพื้นที่รูป คล้ายหอยสังข์ให้กลายเป็นย่านบ้านเรือน และการเติบโต พระพุทธศาสนาหล่อหลอมขัดเกลาให้คนที่นี่มีหัวใจอันงดงาม อดีตที่ตกลับเลือนหายบาง
แง่มุมยังแฝงฝังอยู่ตามบ้านเรือนและหัวใจวิ่งเต้น “เมืองในเมฆ” ค่อย ๆ ฉายชัดความหมายอันเก่าแก่คงทน เมืองที่ “เมฆ” หรือกำแพงเมืองโอบล้อมชีวิตความเป็นอยู่ของพวกเขาไว้ราวกับกำลังยื้อแย่งความทรงจำมาจากการเปลี่ยนแปลง และเมื่อใครสักคนพยายามพาตัวเองมาหมุนวนอยู่กับมัน คำตอบของคืนวันก็ยิ่งเต็มชัด

(จากภาพ)
คุ้มไม้หลังสวยบริเวณแยกน้ำคือ ที่ชีวิตด้านในยังคงหมุนเวียน
สำหรับใครสักคน ความหมายของคำว่าบ้านนั้นก้าวข้ามนิยามของสิ่งห่อหุ้มคลุมแดดบังฝน มันกว้างไกลไพศาล แม้ในความเป็นจริงพื้นที่ตรงนั้นจะหดแคบบีบอัดเพียงแมวดิ้นตายโลกใบเล็กของเมืองแห่งหนึ่งผสานรวมกันอยู่ด้วยเนื้อไม้และสิ่งที่เรียกว่าหัวใจ เดินทางผ่านวันเวลา ประวัติศาสตร์ และใบหน้าของการเปลี่ยนแปลง
นี่คือแพร่ เมืองสงบงามที่รายล้อมอยู่ด้วยขุนเขาและเรื่องราวของการทำไม้ ห้วงความทรงจำของคนรุ่นปู่ย่าชัดเจนอยู่ท่ามกลางเรื่องเล่าของคืนวัน ฝังแน่นอยู่ในเสาไม้ใหญ่โต หรือลายฉลุละเอียดลออตามส่วนประดับ ตลอดสี่ห้าวันที่มาอยู่แพร่ จักรยานซิตีไบก์ ๓ คันค่อย ๆ ลดทอนบรรยากาศแปลกหน้าเมื่อเราผ่านพ้นการปั่นเวียน ทำความรู้จักเมืองแพร่อากาศสดสะอาดยามสายผลักดันให้ชีวิตเริ่มต้นตั้งแต่เช้า ผู้คนคึกคักจับจ่าย บนถนนเจริญเมือง ย่านบ้านทุ่งฉายชัดไปด้วยภาพเรียบง่ายตามแบบฉบับย่านการค้าโบราณ

(จากภาพ)
บนถนนเจริญเมือง หรือย่านบ้านทุ่ง คือย่านการค้าที่เติบโตต่อเนื่องจากด้านในเวียง คุ้มเจ้านายเก่าแก่ล้วนซุกซ่อนอยู่ในตรอกซอย อย่างบ้านวงศ์พระถาง ร้านขายเครื่องดนตรีและเครื่องกีฬาภายใต้รูปทรงของห้องแถวไม้สีน้ำตาลสลับเหลืองสดยังคงงดงามเมื่อเราแอบจักรยานไว้ที่ข้างฝา มันไม่เปลี่ยนไปจากสิบปีก่อนที่ผมมาถึงที่นี่ “แต่ก่อนตรงนี้มันก็เหมือนชื่อนั่นละ มีแต่ทุ่ง มีแต่นา ย่านการค้าอยู่ ในเวียง แถบประตูชัยโน่น” ผมนึกภาพตามยายสมใจ วงศ์พระถาง ไม่ค่อยออก ที่เห็นคือความเติบโต ชุดตึกแถวโบราณผสมห้องแถวไม้ ร้านทองและเครื่องเงินเก่าแก่ รวมไปถึงผู้คนที่ปะปนรอยยิ้มยามเราสัมผัสสัมพันธ์เราอยู่กันที่บ้านวงศ์พระถาง หลังแอบจักรยานแนบไว้กับฉางข้าวไม้สักสีสวย โลกของไม้ในอดีตก็ตกทอดเป็นความงามตรงหน้า ลวดลายขนมปังขิงฉลุละเอียดอ่อนอย่างที่มันเคยเป็นมาครั้งสร้างเรือนไม้หลังคาทรงมนิลาหลังนี้ขึ้นราวปี พ.ศ. ๒๔๖๕ โดยเจ้าน้อยเสาร์ วงศ์พระถาง มันแอบอยู่ในซอยเล็ก ๆ บนถนนเจริญเมือง ซุกซ่อนวันเวลาและความงดงามไว้อย่างคงทนในเรือนไม้สีฟ้าอ่อน ตัดขอบด้วยสีน้ำตาลคลาสสิก

(จากภาพ)
ห้องแถวไม้เก่าแก่ต้นถนน ทุกวันนี้ยายสมใจซึ่งเป็นสะใภ้บ้านวงศ์พระถางยังอยู่บ้านคนเดียว เล่าถึงเจ้าน้อยอินสรวงวงศ์พระถาง ซึ่งเป็นทายาทรุ่นที่สอง ดวงตาของหญิงชราเป็นประกายท่ามกลางน้ำเสียงเรียบ ๆ

(จากภาพ)
อาคารร้านเอ. เอส. ฮารีซิงห์ ที่สวยงามด้วยศิลปะโคโลเนียล หรือที่คนแพร่เรียกกันว่า “บ้านเจ้าแม่บัวถา” อันหมายถึงแม่เจ้าบัวถามหายศปัญญา อดีตชายาองค์แรกของเจ้าน้อยพิริยะเทพวงศ์ คงทนความสวยหวาน โอ่อ่าอยู่ด้านหลังรั้วสูงใหญ่ รอบด้านร่มรื่น ไม่เคยห่างหายผู้มาเยือน โลกแบบ “ชั้นสูง” และการใช้ชีวิตอย่างเจ้านายล้านนาถูกเปิดให้คนนอกได้รู้เห็นในยุคของเจ้าสุนันตา วงศ์บุรี ผู้สืบเชื้อสายจากอดีตเจ้าเมืองแพร่
อาคารก่ออิฐถือปูนสีชมพูอ่อนซึ่งสร้างโดยช่างจีนจากมณฑลกวางตุ้งมีลวดลายฉลุไม้ประดับตัวบ้านอยู่บนหน้าจั่ว ช่องลม เชิงชาย ประตู หน้าต่างเป็นต้นแบบของบ้านวงศ์พระถางและบ้านเจ้าหนานไชยวงศ์ ภายในจัดแสดงสิ่งของเครื่องใช้เก่าแก่ของตระกูลที่ถ่ายทอดกันมาหลายชั่วอายุ ทั้งเครื่องเรือน เครื่องเงิน เครื่องปั้นดินเผา เอกสารสำคัญ อย่างเอกสารการซื้อขายทาส ทั้งหมดพาเราเพลินอยู่กับโลกอดีตอันแสนแปลกตาด้านใน

(จากภาพ)
งดงามด้วยงานฉลุขนมปังขิง งานตกแต่งตามเชิงชาย หน้าจั่ว ถือเป็นความเพลิดเพลินชั้นยอดของบ้านวงศ์บุรี พาสองล้อเลาะไปตามเสน่ห์ของคุ้มไม้ ผ่านถนนคุ้มเดิม คุ้มเจ้าหลวงเมืองแพร่เกาะกุมประวัติศาสตร์หน้าสำคัญครั้งเหตุการณ์กบฏเงี้ยวเมื่อราว พ.ศ. ๒ ๔๔๕ ไว้ในความงดงามอาคารก่ออิฐถือปูนโอ่อ่าสีเขียวอมฟ้าที่สร้างขึ้นราวปี พ.ศ. ๒ ๔๓๕ โดยเจ้าหลวงพิริยะเทพวงศ์ฯ เจ้าผู้ครองเมืองแพร่องค์สุดท้าย สง่างามในแดดสายใครสักคนเดินมองประตูหน้าต่างทั้ง ๗๒ บาน แล้วยิ่งทึ่งในความละเอียดลออปีกทั้งซ้ายและขวาเคยเป็นที่คุมขังทาสบริวารที่มีทั้งความผิดร้ายแรงและลหุโทษ และเมื่อเจ้าน้อยพิริยะเทพวงศ์ได้ออกจากเมืองแพร่ไปประทับที่เมืองหลวงพระบางหลังเหตุการณ์กบฏเงี้ยว คุ้มหลังนี้ได้กลายเป็นจวนผู้ว่าราชการจังหวัดเรื่อยมาผ่านมานับร้อยปี อดีตหรือสิ่งที่เรียกว่าบาดแผลคล้ายจะตกลับไปเหลือเพียงร่องรอยความรุ่งเรืองของเมืองและสิ่งที่เรียกว่าความทรงจำ

(จากภาพ)
คุ้มเจ้าหลวงเมืองแพร่ ส่งผลให้เมืองแพร่เติบโตและตกสะท้อนเป็นความฟู่ฟ่าในเรื่องของสถาปัตยกรรม ไม่เพียงความงดงามและประวัติศาสตร์ หากยังต่อยอดให้ชีวิตคนแพร่แทบทุกระดับได้ผ่านการเติบโตงอกงามขึ้นไปข้างบนบ้าน ห้องหับใหญ่โต เฟอร์นิเจอร์โบราณ รวมไปถึงรูปถ่ายที่ตกทอดวันเวลาของบ้านหลังหนึ่ง ยายชี้ให้ดูลายฉลุที่จั่ว เล่าว่ามันมาจากลายปักหมอนซึ่งผู้หญิงของบ้านนี้เคยปักหมอนส่งไปขายไกลถึงอุตรดิตถ์ หลายอย่างผ่านพ้นไปและวิ่งเต้นเรื่องราวอยู่งันเงียบในทุกส่วนประดับของบ้าน

(จากภาพ)
คุ้มวิชัยราชา
ปั่นจักรยานเที่ยวอยู่ในเมืองแพร่มาได้หลายวัน เสียงทักทายเรียกให้แวะคุยมีค่าไม่แตกต่างจากคุณค่าของอาคารบ้านเรือนที่ตกทอดผ่านวันเวลาเลาะเข้าเลียบแนวกำแพงเมืองหรือที่คนแพร่เรียกมันว่า “เมฆ” เป็นบางช่วง ความสงบชัดเจนอยู่ตามโบราณสถานที่เคียงคู่กับการใช้ชีวิตจากร่องซ้อเราปั่นตัดเข้าสู่ถนนรอบเมือง เวียนไปมองความงามวิจิตรของ บ้านเจ้าหนานไชยวงศ์ อารมณ์ความรู้สึกคล้ายเด็กกะโปโลในอดีตปั่นจักรยานไปเมียงมองบ้านเศรษฐีแสนลึกลับ

(จากภาพ)
บ้านเจ้าหนานไชยวงศ์

ถนนช่วงนี้เงียบสงบแทบทั้งวัน จอดจักรยานแนบรั้ว เพ่งมองลายฉลุขนมปังขิงของบ้านสีครีม น้ำ ตาล และเหลือง ขับเน้นบางจุดด้วยสีขาว ทรัพย์สินของเจ้าน้อยโข้และเจ้าอ่อน ขัติยะวรา ตระกูลหนึ่งในเชื้อสายเจ้านายเมืองแพร่สงบงามอยู่อย่างเป็นส่วนตัว ส่งมอบความร่มเย็นสู่ลูกหลาน และร้อยโยงคุณค่าของอดีตให้กับคนแพร่และใครสักคนที่มีโอกาสมายืนมอง ลวดลายแสนละเอียดอ่อนตามหน้าจั่วและเหนือขอบหน้าต่างคลายแดดร้อนที่เรายืนท้า เพื่อนหยิบเทเลโฟโตขึ้นมาเพราะต้องการเห็นมันชัด ๆ ไม่ใช่เรื่องแปลกที่เราจะเห็นบ้านไม้เช่นนี้ในเมืองทำไม้อย่างแพร่ แต่ที่น่าอิ่มใจคือท่ามกลางพื้นที่เล็ก ๆ เรากลับมีโลกของเรือนไม้ให้ซึมซับมากมาย เพียงปั่นจักรยานเที่ยวชมไม่ถึงครึ่งวัน

(จากภาพ)
บ้านขัติยะวรา
(0)
Share
osotho
Keep by osotho
3132
FOLLOWER

ถนนสี่ห้าเส้นขีดตัดและแบ่งซอยพื้นที่รูป คล้ายหอยสังข์ให้กลายเป็นย่านบ้านเรือน

"และการเติบโต พระพุทธศาสนาหล่อหลอมขัดเกลาให้คนที่นี่มีหัวใจอันงดงาม อดีตที่ตกลับเลือนหายบาง
แง่มุมยังแฝงฝังอยู่ตามบ้านเรือนและหัวใจวิ่งเต้น “เมืองในเมฆ” ค่อย ๆ ฉายชัดความหมายอันเก่าแก่คงทน เมืองที่ “เมฆ” หรือกำแพงเมืองโอบล้อมชีวิตความเป็นอยู่ของพวกเขาไว้ราวกับกำลังยื้อแย่งความทรงจำมาจากการเปลี่ยนแปลง และเมื่อใครสักคนพยายามพาตัวเองมาหมุนวนอยู่กับมัน คำตอบของคืนวันก็ยิ่งเต็มชัด
(จากภาพ)
คุ้มไม้หลังสวยบริเวณแยกน้ำคือ ที่ชีวิตด้านในยังคงหมุนเวียน
"
1 KEEP
osotho
0 LOVES
COMMENT